Przed pierwszym przymrozkiem na krzakach często pozostają zielone lub tylko częściowo wybarwione pomidory. Część z nich może dojrzeć już po zbiorze, ponieważ pomidor należy do owoców zdolnych do kontynuowania procesu dojrzewania po oddzieleniu od rośliny. Nie każdy zielony owoc ma jednak taką samą szansę na uzyskanie prawidłowego koloru i smaku.
Najlepiej dojrzewają pomidory, które osiągnęły docelową wielkość i weszły w stadium dojrzałości fizjologicznej. Bardzo małe, twarde owoce zebrane zbyt wcześnie mogą pozostać zielone, pomarszczyć się albo zacząć gnić. Dlatego przed przeniesieniem zbioru do domu warto go dokładnie posegregować.
Kiedy trzeba zebrać pomidory?
Nie należy czekać, aż przymrozek bezpośrednio uszkodzi owoce. Gdy prognozowany jest spadek temperatury w okolice zera, bezpieczniej zebrać pomidory wcześniej, szczególnie na odkrytym i położonym nisko stanowisku.
Lokalnie temperatura przy gruncie może być niższa niż wartość podawana dla całej miejscowości. Ryzyko wzrasta podczas bezchmurnej i bezwietrznej nocy. Owoce osłonięte tunelem są mniej narażone, ale również nie powinny pozostawać przez długi czas w zimnym i wilgotnym środowisku.
Uszkodzenia chłodowe mogą wystąpić jeszcze przed zamarznięciem owocu. Pomidory długo przebywające w niskiej temperaturze gorzej się wybarwiają, stają się bardziej podatne na gnicie i mogą mieć słabszy smak.
Które zielone pomidory mają szansę dojrzeć?
Do dalszego przechowywania najlepiej wybierać owoce, które osiągnęły wielkość typową dla danej odmiany. Ich skórka powinna być gładka, jędrna i nieco jaśniejsza niż u bardzo młodych pomidorów. U części odmian w okolicy dna owocu pojawia się delikatnie białawy lub kremowy odcień.
Pomidory zaczynające zmieniać kolor dojrzewają najłatwiej. Nawet niewielkie żółte, pomarańczowe albo różowe przebarwienie oznacza, że proces już się rozpoczął. Takie owoce zwykle wymagają jedynie odpowiedniej temperatury i regularnej kontroli.
Bardzo małe, intensywnie zielone i wyjątkowo twarde pomidory mogą nie osiągnąć pełnej dojrzałości. Można przeznaczyć je do przetworów wykorzystujących niedojrzałe owoce, zamiast długo przechowywać z pozostałym zbiorem.
Jak prawidłowo zebrać owoce?
Pomidory należy zbierać podczas suchej pogody. Mokre owoce trzeba dokładnie osuszyć przed umieszczeniem w pudełku. Nie należy ich układać w zamkniętym pojemniku bezpośrednio po deszczu, ponieważ wilgotna powierzchnia sprzyja rozwojowi pleśni i gniciu.
Owoce można odcinać nożyczkami lub sekatorem, pozostawiając krótki fragment szypułki. Trzeba jednak uważać, aby twarde ogonki nie przebijały sąsiednich pomidorów. Jeżeli owoce będą przechowywane w kilku warstwach, bezpieczniej usunąć szypułki.
Każdy pomidor trzeba obejrzeć. Do przechowywania nie nadają się owoce pęknięte, nadgryzione, z miękkimi plamami ani z widocznymi objawami chorób. Jeden gnijący owoc może szybko pogorszyć stan pozostałych.
Czy pomidory trzeba myć przed dojrzewaniem?
Owoców przeznaczonych do dłuższego przechowywania zazwyczaj nie trzeba myć. Wystarczy delikatnie usunąć suche zabrudzenia. Mycie zwiększa ryzyko pozostawienia wody w zagłębieniu przy szypułce oraz powstania drobnych uszkodzeń skórki.
Jeżeli pomidory są zabrudzone ziemią lub wymagały umycia, trzeba je bardzo dokładnie osuszyć. Do pudełka powinny trafić dopiero wtedy, gdy ich powierzchnia jest całkowicie sucha.
W jakich warunkach pomidory dojrzewają po zbiorze?
Pomidory nie potrzebują silnego światła do dojrzewania. Ważniejsza jest umiarkowana temperatura i dostęp powietrza. Można ułożyć je w kartonowym pudełku, drewnianej skrzynce albo na tacy wyłożonej papierem.
Nie powinny leżeć w grubej warstwie. Najłatwiej kontrolować owoce ułożone pojedynczo, bez silnego nacisku na sąsiednie sztuki. Jeżeli miejsca jest mało, warstwy można oddzielić papierem, ale zawartość pudełka trzeba wtedy częściej sprawdzać.
W cieplejszym pomieszczeniu dojrzewanie przebiega szybciej. Chłodniejsze warunki spowalniają proces i pozwalają rozłożyć zbiór w czasie. Pomieszczenie nie może być jednak zimne, wilgotne ani pozbawione wentylacji.
Czy jabłko lub banan przyspieszą dojrzewanie?
Dojrzewające jabłka i banany wydzielają etylen, czyli gaz uczestniczący w procesie dojrzewania wielu owoców. Umieszczenie jednego dojrzałego owocu w pudełku z pomidorami może przyspieszyć ich wybarwianie.
Pudełka nie należy zamykać całkowicie szczelnie. Ograniczona wymiana powietrza i podwyższona wilgotność sprzyjają pleśni. Jabłko lub banana trzeba regularnie kontrolować i usunąć, gdy zaczyna się psuć.
Jeżeli celem jest stopniowe dojrzewanie pomidorów przez kilka tygodni, nie trzeba dodawać innych owoców. Lepiej podzielić zbiór według stopnia wybarwienia i przechowywać partie oddzielnie.
Czy można pozostawić owoce na wyrwanym krzaku?
Przy zdrowych roślinach można wyrwać cały krzak i zawiesić go korzeniami do góry w suchym, przewiewnym pomieszczeniu. Pomidory pozostają wtedy na pędach i stopniowo dojrzewają. Metoda wymaga jednak miejsca oraz możliwości regularnego oglądania wszystkich owoców.
Nie należy w ten sposób przechowywać roślin z objawami zarazy ziemniaczanej, szarej pleśni ani innych chorób. Porażone pędy mogą stanowić źródło infekcji, a zmiany na owocach bywają widoczne dopiero po kilku dniach.
Zawieszanie całej rośliny nie powoduje, że niedojrzałe pomidory nadal są odżywiane tak jak przed wyrwaniem. Metoda przede wszystkim pozwala przechowywać je w przewiewnym położeniu i ogranicza konieczność układania w skrzynkach.
Jak często kontrolować przechowywane pomidory?
Zbiór należy przeglądać co najmniej co kilka dni. Owoce zmieniające kolor można przenosić do cieplejszego miejsca, natomiast dojrzałe wykorzystywać na bieżąco. Pomidory z miękkimi, wodnistymi albo ciemnymi plamami trzeba natychmiast usunąć.
Kontrola jest szczególnie ważna przy owocach zebranych po okresie chłodów i długiej wilgotności. Nawet jeśli podczas zbioru wyglądały zdrowo, objawy uszkodzenia lub choroby mogą ujawnić się później.
Papier na dnie pojemnika należy wymienić, gdy stanie się wilgotny. Nie warto szczelnie owijać każdego pomidora folią, ponieważ ogranicza ona wymianę powietrza i utrudnia zauważenie pierwszych oznak psucia.
Dlaczego pomidory czerwienieją, ale pozostają twarde lub mało smaczne?
Dojrzewanie po zbiorze pozwala uzyskać właściwy kolor i zmiękczenie owocu, ale nie zawsze daje smak porównywalny z pomidorem dojrzewającym na krzaku w dobrych warunkach. Bardzo wcześnie zerwane owoce zawierają mniej cukrów i związków aromatycznych.
Problem może wynikać również ze zbyt niskiej temperatury przechowywania. Zimno spowalnia procesy odpowiedzialne za rozwój aromatu. Z kolei zbyt wysoka temperatura przyspiesza mięknięcie i utratę wody.
Po osiągnięciu odpowiedniego koloru warto dać pomidorom jeszcze krótki czas na pełne zmięknięcie. Nie należy jednak długo przechowywać bardzo dojrzałych owoców razem z zielonymi, ponieważ łatwiej ulegają uszkodzeniu i gniciu.
Co zrobić z owocami, które nie chcą dojrzeć?
Zdrowe, twarde i niedojrzałe pomidory można wykorzystać w przetworach przygotowywanych według sprawdzonej receptury. Nadają się między innymi do marynowania, smażenia lub przygotowania wybranych sosów i dodatków.
Nie wolno wykorzystywać owoców nadgniłych, pokrytych pleśnią ani silnie uszkodzonych przez mróz. Odkrojenie widocznej zmiany nie zawsze wystarcza, ponieważ proces psucia może obejmować również tkanki wyglądające na zdrowe.
Praktyczna kolejność postępowania
- Zbierz pomidory przed zapowiadanym przymrozkiem, najlepiej podczas suchej pogody.
- Oddziel owoce pełnowymiarowe od bardzo małych i niedojrzałych.
- Usuń sztuki pęknięte, miękkie i wykazujące objawy chorób.
- Ułóż zdrowe pomidory w jednej warstwie w przewiewnym pojemniku.
- Podziel je według stopnia wybarwienia.
- Kontroluj zbiór co kilka dni i usuwaj psujące się owoce.
- Przenoś dojrzewające sztuki do cieplejszego miejsca, jeśli chcesz przyspieszyć proces.
Najczęściej zadawane pytania
Czy całkowicie zielony pomidor dojrzeje w domu?
Może dojrzeć, jeśli osiągnął odpowiednią wielkość i dojrzałość fizjologiczną. Bardzo młode, małe i intensywnie zielone owoce mają znacznie mniejszą szansę na prawidłowe wybarwienie.
Czy pomidory należy kłaść na słonecznym parapecie?
Nie jest to konieczne. Dojrzewanie zależy bardziej od temperatury i etylenu niż od bezpośredniego światła. Silne słońce może nierównomiernie nagrzewać owoce i przyspieszać utratę wody.
Jak przyspieszyć dojrzewanie zielonych pomidorów?
Można przenieść je do umiarkowanie ciepłego pomieszczenia i umieścić w pudełku z dojrzałym jabłkiem lub bananem. Pojemnik powinien mieć zapewnioną wymianę powietrza.
Czy można przechowywać pomidory dotknięte przymrozkiem?
Owoce ze szklistą, wodnistą albo miękką skórką nie nadają się do długiego przechowywania. Trzeba je dokładnie ocenić i odrzucić sztuki wykazujące uszkodzenia lub oznaki psucia.
